Rodzaje demokracji


W demokracji nie jest możliwe, by wszyscy obywatele sprawowali władzę. Wprowadziłoby to chaos i dezorganizację. Dlatego wybierani są pośród nich reprezentanci, którzy podejmują decyzje. W wolnych wyborach każdy obywatel ma prawo oddania swojego głosu na wybranego polityka, czy też partię polityczną. Społeczeństwo może realizować ideę demokracji na dwa sposoby: bezpośrednio lub pośrednio. Demokracja bezpośrednia zakłada, że każdy ma prawo do sprawowania władzy. Z praktycznego punktu widzenia jest to trudne do realizacji, dlatego współcześnie najpowszechniejszą jej formą jest referendum, podczas którego naród określa swój stosunek, wyrażają opinię na temat kwestii poddawanej głosowaniu.


Niestety ze względu na duże koszty przy organizacji takiej formy podejmowania decyzji, jest ono organizowane rzadko, najczęściej w sytuacjach podejmowania bardzo ważnych decyzji dotyczących państwa, jak np. przystąpienie do Unii Europejskiej. Inną formą jest plebiscyt, który rozstrzyga kwestie o charakterze kompleksowym, np. kwestia przynależności terytorium do danego państwa. Innymi formami są obywatelska inicjatywa ustawodawcza i weto ludowe, pozwalające na wyjście z inicjatywą ustawodawczą lub wyrażenie sprzeciwu wobec ustawy uchwalonej przez parlament. Uprawnienia te przysługują określonej liczbowo lub procentowo grupie obywateli. Rozwój nowoczesnych technologii pozwala na wprowadzanie innowacji, a co za tym udzie ułatwień w sprawowaniu demokracji bezpośredniej. Należy do niej Internet, który być może w niedługim czasie stanie się podstawa tej formy demokracji. Drugim rodzajem demokracji jest demokracja przedstawicielska, dająca możliwość każdemu obywatelowi wyboru swojego reprezentanta. W praktyce jest najczęściej stosowany, czyli tzw. ustrój parlamentarny. Uprawnieni do głosowania wybierają przedstawicieli do sejmu i senatu. Posłowie i senatorowie reprezentują dany region, przedstawiając jego główne problemy i potrzeby. Osoby te są pod stałą kontrolą społeczeństwa. Niestety często bywa tak, że w sytuacji kiedy polityk nie wywiązuje się z określonych postulatów nie zostaje wybrany w kolejnym głosowaniu. Jest to jedyna forma nagany za niewywiązywanie się z obowiązków. System ten gwarantuje udział wszystkich zainteresowanych obywateli w sprawowanie władzy, jednocześnie ograniczając liczbę osób bezpośrednio decydujących o polityce, co umożliwia sprawne podejmowanie decyzji.

Krytycy tej koncepcji negują rzeczywisty wpływ obywateli na władzę. Uważają oni, że społeczeństwo sprawuje władzę raz na cztery lata, czyli w momencie wyborów. Dlatego też obserwuje się coraz mniejszą aktywność obywateli w życie polityczne. W ich przeświadczeniu polityka to wewnętrzna rozgrywka elit o zdobycie i utrzymanie władzy. Poszukują aprobaty obywateli w momencie wyborów oraz w badaniach opinii publicznej, w pozostałych przypadkach kierują się jedynie własnym interesem. Pojawiają się koncepcje, by do demokracji pośredniej wprowadzać więcej elementów demokracji bezpośredniej. Jak już wspomniano wcześniej, wiąże się to z utrudnieniami technicznymi, ale być może Internet będzie idealnym rozwiązaniem problemu.